AI in week 41
Zo, dat was een leuke week met veel events; van een promotie tot het lerarencongres en ook gewoon lesgeven. Ook schreef ik weer voor het Onderwijsblad over de veranderende samenleving en hoe wij daar als leraren mee zitten. En ik was ook weer aan de beurt deze week in de Volkskrant, met een stuk over de ik-vorm van taalmodellen. Waarom zeggen ze eigenlijk "Sorry ik maakte een foutje?". Het stuk is ook een beetje een voorproefje van mijn boek dat er nu echt bijna is. Nog maar twee weken en een beetje en dan ligt het in de winkels, zo spannend!
Volgende week trouwens vakantie dus dan doe ik (uiteraard) een kleine holiday special.
Weg bij big tech
Als ik je vorige week nog niet overtuigd had, tekstvervangen is een bizar handige en simpele techniek. Ik mail nu bijvoorbeeld mensen vaak een linkje van de boekpresentatie van mijn boek (op 5 november bij Pakhuis de Zwijger, er zijn nog kaartjes!) en dan moet ik de link zoeken. Zonder zo'n toolje? Naar de browser, zoeken, knippen, plakken. Met zo'n tool typ ik gewoon "bp" en HOP linkje geplakt. Computers kunnen handig zijn, als je zelf maar de macht hebt om ze aan je eigen smaak aan te passen.
En dan ook nog een fijne bonustip van lezer Tom! Een supersimpele website waar je voor allerhande Big Tech bedrijven alternatieven kan vinden. Email, messenger, file-opslag, je vindt het er allemaal, gegroepeerd per bedrijf.
AI de tel kwijt!
Ja ja, I know, we moeten niet de hele tijd de focus leggen op wat LLMs allemaal niet kunnen, maar deze is zo grappig [[2]]! Drie AI's moeten samen tot 100 tellen: de eerste zegt 1, de volgende 2, de derde 3 en zo rond. Drie kleine kleutertjes zouden dit kunnen, het is een heel simpel taakje. Maar natuurlijk niet voor drie taalmodellen, die raken totaal de kluts kwijt.
Hilarisch, maar ook weer een bewijs van wat ik in mijn stuk in de Volkskrant schreef, ze zijn gemaakt om te klinken als mensen. Niet alleen met de ik-vorm maar ook met hun onderdanigheid en neppe bereidheid om je te helpen.
[[2]]: Gevonden via Marc van Oostendorp!
De dag van de leraar!
Het was afgelopen maandag de dag van de leraar, en ik was (dus) op het Lerarencongres! Echt een leuke dag met superveel interessante praatjes, heb je het gemist dan is dat een tip voor volgend jaar.
Ook op de dag van de leraar te zien was mijn held: Jacquelien Bulterman-Bos! De schrijfster van het geweldige boek Het lerarentekort (ik schreef er al vorige zomer al over) heeft nog een boek geschreven, ook heel goed, ik heb het al mogen lezen. Het boek gaat net als Bulterman's vorige boek over handelen, over handelingskennis en hoe anders die is dan boekenkennis:
Wie alleen nadenkt, kan de werkelijkheid vanuit verschillende
perspectieven bekijken, maar wie handelt moet keuzen maken.
Daarom is Bulterman voor dit boek echt langdurig voor de klas is gaan staan. Zij doet wat heel veel onderzoekers niet doen, zelf lesgeven en daarop reflecteren. En ja dan kan je zeggen: "n=1, ze is maar Ă©Ă©n leraar", maar haar avontuur is zo mooi, zo'n rijke bron van data van hoe ze beschrijft wat ze meemaakt. Ze neemt haar lessen op, kijkt ze terug en leert dan een tweede keer van ze, op een andere manier:
[E]enmaal veilig achter mijn computer [...] waren leerlingen een stuk geestiger dan tijdens de les tot me door was gedrongen.
Voor dit soort leren is bijna nooit ruimte in het leraarsvak. Als onderzoeker heb je de context niet voor dit soort werk, als leraar heb je de tijd niet. Zo zo goed dus dat Bulterman als onafhankelijke onderzoeker deze kans grijpt.
Ze spaart zichzelf daarbij ook niet, ze reflecteert echt op wat lukt er nou wel en wat lukt er niet, op een manier die je niet vaak ziet.
Mijn lessen vormen geen âvoorbeeld van goed onderwijsâ maar wel een
âgoed voorbeeld van onderwijsâ. [...] De analyse van verloren wedstrijden kan soms leerzamer zijn dan de analyse van gewonnen wedstrijden. Mits kritisch bekeken kunnen onvolmaakte praktijken ook bijdragen aan kennisontwikkeling.
Stuur me (op winnen@felienne.nl) jouw allergrootste mislukkig voor de klas, ben benieuwd! En wat je ervan geleerd hebt. Zet er ook meteen even bij of ik jouw fail mag delen en of dat dan met of zonder naam mag, dan deel ik hier de leukste. Ik zal mijn grootste bloopers natuurlijk ook delen.
Lezersvraag: scherm-beleid?
Ik kreeg (voor de zomer al, maar ik kwam er steeds maar niet aan toe om ervoor te gaan zitten) een mooie vraag binnen, hier wat ingekort weerggeven:
Ik maak me zorgen over het niveau van onze leerlingen, in beginsel de meest kansrijke jongeren van het land behoren. Weinig hebben 'echte' interesse lijken te hebben in wat er in de wereld gebeurt. Ze zijn moeilijk aan het werk te krijgen, hebben een slechte concentratie en relatief veel van hen hebben mentale problemen. Zelf ben ik geneigd om veel van deze problematiek in verband te brengen met digitalisering.
Ik maak me daarbij enorme zorgen over het feit dat ze tegenwoordig bovendien elke schrijf- en/of onderzoeksopdracht door dan wel met behulp van AI kunnen schrijven, wat mijns inziens vergaande en zeer negatieve gevolgen zal hebben voor hun identiteitsvorming, kennisontwikkeling en algehele denkvermogen.
Tsja de jeugd van tegenwoordig, daar klagen oude mensen al eeuwen en eeuwen over.
Dus in ieder geval hadden ze toen ook al geen zin in school!
En ja, denk nu een terug aan toen je zelf een tiener was. Had je toen echt veel interesse in de wereld en motivatie om aan de slag te gaan? Ik maar bij vlagen en ik was dan nog best een voor school gemotiveerd kind. En als jij denkt dat jij en andere kinderen toen wel veel geconcentreerder waren... dan neemt je geheugen waarschijnlijk een loopje met je, laat onderzoek zien ("When observing current children, we compare our biased memory to the present and a decline appears." schrijven de onderzoekers")
Dus zijn de problemen er echt, en komen die door schermen, of is het pubers eigen? Lastig te zeggen. En komen die mentale problemen door de telefoon? Of door een wereld waarin fascisme en klimaatverandering oprukken? Beide mogelijk denk ik (en ook tegelijk).
En let op, ik krijg op dit soort stukken vaak weer mails over van mensen die zeggen dat ik de zaak bagatelliseer, maar ik denk zeker niet dat schermen geen effect hebben! Ik breng ze alleen vooral in verband met de ontlezing (ook onder mensen die ouder zijn dan tieners) dan met andere problemen. Dat heet de tijdsvervanging-hypothese, waarvoor best wat bewijs is. Eerder werd lezen verdrongen door TV-schermen en nu nog harder door computers, tablets en telefoons.
Maar goed dan nu de echte vraag:
Ik wil graag zelf aan de slag met het ontwikkelen van een visie op en beleid over het gebruik van schermen en AI door onze leerlingen. Als u nog tips heb, hoor ik het graag.
Ik zeg ondertussen al vaak hetzelfde maar ik doe het hier dan toch nog een keer over. Gooi die AI de klas uit, als je je er zorgen over maakt, en lees dat boek zelf!
Die schermen en die AI, dat doen ze toch wel, laten we dan in de klas dat juist niet doen! Laten we daar, waar wij ze als captive audience hebben, laten lezen, en de rust en concentratie oefenen die daarbij komen kijken. Want als wij het op school al niet doen, wie doet het dan? Bied ze rijke teksten, ben zelf een voorbeeld; laat je telefoon thuis en lees ook een boek (en vraag de samenleving hetzelfde te doen).
En in godsnaam, laten we leerlingen niet gaan helpen met AI "op een goede manier" gebruiken, want ze hebben al weinig motivatie voor het doen van hun huiswerk (net als dus generaties leerlingen en studenten voor ze). Hoe waarschijnlijk is het dan dat ze jouw handige AI-tips gaan gebruiken, als ze het ook gewoon kant en klaar uit de AI kunnen toveren...? En welke van jouw leerlingen gaan dat dan zo slim doen, waarschijnlijk die zeldzame die toch al goed bezig waren, die hebben dat dan ook niet nodig.
En plot twist, leerlingen zien dat zelf ook prima in, aldus stuk met uitgebreide interviews met meerdere leerlingen in The Wall Street Journal over Google's AI Gemini: [[1]]
âIt slowed my thinking down,â the now-15-year-old said. âWhen I was in a test and I couldnât use AI, it was hard to think.â
Ook in het stuk aan het woord trouwens een oud-medewerker voor Google, die zei dat
inside Google [people] privately worried among themselves about how their AI use was affecting their own cognitive skills. âItâs really uncertain what thatâs going to lead to in terms of learning.â
En ten slotte nog een oproepje aan jullie lezers!
Ik vroeg ik mij af of u mij wellicht in contact kunt brengen met bepaalde onderwijscollega's en/of scholen, die hier al wat verder in zijn.
Mocht jij nu denken... Dat ben ik! Mail me dan even dan breng ik je met de vragensteller in contact!
[[1]]: Dit stuk was een fijne tip van lezer Wander, waarvoor grote dank, tips per mail zijn altijd welkom!
En dan nog even dit
- Een vacature "aan de overkant" bij het St. Nicolaaslyceum in Amsterdam-Zuid voor een docent informatica (0.6FTE)
- Goed pleidooi in Trouw tegen docent-influencers voor de klas. Als we rust en big techvrije scholen willen, moet dit stoppen, ben ik het mee eens. Hoe leuk het misschien ook kan zijn, en hoe enthousiasmerend voor het beroep docent.
- Mooie selectie van de beste columns van Paulien Cornelisse gekozen door haar partner.
- Oproepje voor als je programmeur bent:
Wil je meedoen? Dan kan je je hier meteen opgeven voor een online interview.
Events
- Maandag 19 oktober bij de Balie over Big tech en de democratie.
- Zaterdag 31 oktober op het Brainwash Festival over Ada Lovelace. Staat nog niet op het programma, komt binnenkort! (Daarom zocht ik nog een boek over haar!)
- Dinsdag 10 november op de SURF onderwijsdagen. Ze publiceerden in aanloop daar naartoe alvast een interview met mij!
- Donderdag 12 november in de middag op de VU bij het symposium over Societal and Environmental Risks of AI (English!)
- Dinsdag 17 november in Lille on AI and programming (English)
Goed nieuws
Op de UvA mogen studenten bij de opleiding Interdisciplinaire sociale wetenschap geen laptops, telefoons en tablets meer in de collegezaal! Goed plan, pleit ik natuurlijk al lang voor. Ow, wat is dat toch betuttelend, vinden sommige mensen (ook in het stuk geciteerd), maar dat vind ik eigenlijk onzin. Het gaat ook over sociale normen, die nog gevormd moeten worden. Ze moeten nog leren hoe ze student zijn, hoe ze deelnemen aan een groep, op een andere manier dan op school. Als we ze laten zien hoe mooi en fijn het is om het samen te doen, doen ze dat daarna pas (uit zich)zelf.
In Noorwegen mogen de AI-brillen niet meer op plekken "waar veel mensen samenkomen, zoals parken, musea, stranden en winkelcentra."
En op de Seychellen is het aantal reuzeschildpadden verdubbeld sinds de jaren '90.
Slecht nieuws
Bij het UWV, blijkt uit onderzoek van AD en EenVandaag, heerst een "werkomgeving waarin racistische en discriminerende situaties voorkomen". En dat is natuurlijk zo'n context waar ook flink geëxperimenteerd zal worden (of al wordt?) met AI. What could possibly go wrong?
In Rusland is een labmedewerker overleden aan de pest! Liet per ongeluk een reageerbuisje vallen, naar verluidt... (En ik las ook in dat stuk dat dat dus geen unicum is, de pest is helemaal niet uitgeroeid, maar er lijden nog zo'n 1000 tot 2000 mensen per jaar aan!). En over Rusland gesproken... Klimaatverandering is een groter risico. Maar ja dat zien we niet zo, mensen niet en onze overheid helaas ook niet.
Dat, en Tesla's, zo blijkt uit Belgisch onderzoek dat ze in zones met lage snelheden:
het zelfrijdende systeem in verschillende situaties snelheidslimieten en verkeersregels niet correct naleeft.
En over kinderen en AI gesproken, dit schijft nu.nl over AI-kinderporno:
De cijfers van de Internet Watch Foundation (IWF) liegen er niet om. In de eerste helft van dit jaar werden 6.310 AI-beelden gevonden waarop seksueel kindermisbruik te zien is. Dat is 40 procent meer dan in heel 2025.
Bijna 200 plaatjes betroffen kinderen onder de twee jaar. En weet je wat het is, dit is gewoon een gevolg van hoe die technologie werkt. Als je plaatjes kan maken, kan dit en iedereen kan op zijn klompen aanvoelen dat mensen dit gaan doen. Dus iedereen die hieraan heeft meegewerkt, wist dat dit een logisch gevolg zou zijn.
Ook voor oudere kinderen is AI een gevaar; de nieuwe modus van ChatGPT voor tieners? Niet veilig aldus Common Sense Media:
After the Teen mode launch, ChatGPT missed more than one in four warranted crisis referrals across the mental health conditions we tested, and fell below our 95% threshold on three of the five severe harms we treat as Red Lines.
Extra gevaarlijk is dit nog, zo schrijven ze omdat zo'n modus ouders juist het gevoel geeft dat ze verstandig bezig zijn.
And on that happy note...!
Geniet van je boterham en van de herfstvakantie als je die hebt!
Member discussion