Volkskrant: Wij leraren moeten altijd aan de bak. Maar kan de samenleving ook een handje helpen?

Het Pisa-rapport is tegenwoordig een nieuwsmoment dat het Eurovisiesongfestival en het WK voetbal naar de kroon begint te steken. Al vóór het uitkomen van de resultaten verschenen er columns in kranten waarin werd geschreven dat we ze niet te serieus moeten nemen, en ik heb de hele week LinkedIn nog niet kunnen openen zonder dat er weer een bijdrage voorbij kwam.

Wie het natuurlijk het meest moeten ontgelden zijn de leraren. Die geven slecht les, moet meer aan kennisopbouw doen, of juist aan leesplezier, of, misschien is het wel, zo schreven twee experts in Vlaamse krant HNL de schuld van de vrouwtjes! Omdat die zoveel voor de klas staan, gaat het niveau omlaag. Vrouwen, je weet wel, die groep mensen die meer en vaker lezen dan mannen...

Die geven slecht les, moeten meer aan kennisopbouw doen, of juist aan leesplezier, of misschien is het wel, zo schreven twee experts in de Vlaamse krant HLN, de schuld van de vrouwtjes! Omdat er zo veel vrouwen voor de klas staan, gaat het niveau omlaag. Vrouwen, je weet wel, die groep mensen die meer en vaker lezen dan mannen...

Leraren, wij moeten altijd aan de bak, of het nu over gezond ontbijten, veilig verkeer, de democratie of het zingen van het Wilhelmus gaat: scholen moeten er meer aandacht aan besteden. Ja hoor, docenten doen het wel weer; ik heb gisteren met een hele brugklas zitten lezen. Maar kan de samenleving ook een handje helpen?

Als je lezen belangrijk vindt, lees. Stop je iPhone in een la en koop boeken, of beter nog, leen ze bij de bibliotheek. Geef je boeken weg als je ze uit hebt, zet ze in een wisselkast of, beter nog, kijk in je boekenkast rond en kies een boek om aan iemand te geven. Wat is een mooier compliment dan ‘ik las dit boek en moest aan je denken’ of ‘ik dacht dat je dit boek echt zou waarderen’?

Maar niet iedereen ziet de oplossing in zijn boekenkast. AI-influencers zien in de Pisa-resultaten juist het bewijs dat AI in de klas moet worden ingezet. Het leesniveau van jongeren is laag, laat ze dan toch met AI lezen. Een tekst samenvatten, poëzie interpreteren. ChatGPT kan het ook, en dan wordt het makkelijker, sneller en leuker!

Zulke uitspraken hebben echter consequenties die veel dieper gaan dan docenten (of leerlingen) die nu denken: ja, handig, lezen met AI.

Technologie vormt de samenleving al voordat zij wordt gebruikt, zo schreef politicoloog Langdon Winner al in 1980 in zijn invloedrijke essay Do Artifacts Have Politics?. Het gaat er niet om, zegt Winner, of technologie goed of slecht werkt, of goed of slecht wordt gebruikt. We moeten erbij stilstaan ‘whether a given device might have been designed and built in such a way that it produces a set of consequences logically and temporally prior to any of its professed uses’.

Winner vergelijkt kernenergie in zijn stuk met zonnepanelen. Beide zijn schone energie in de zin dat ze geen CO₂ uitstoten, maar ze creëren wel een heel ander soort samenleving. Een kerncentrale moet worden beheerd door experts, en onderhouden en beveiligd. Dat moet centraal door de overheid of een groot bedrijf geregeld worden, dat die experts traint. Zonne-energie daarentegen past beter bij een meer collaboratieve, lokale samenleving. Je kunt als straat besluiten allemaal zonnepanelen aan te schaffen, de kosten en opbrengsten samen te delen en samen voor het onderhoud verantwoordelijk te zijn. Met de buurt samen een kernreactor beheren, dat kan niet. Technologie heeft hier dus een heel andere invloed; een samenleving met alleen kernenergie zou er heel anders uitzien dan eentje met alleen zonne-energie.

Daarom is een keuze voor technologie ook een keuze voor de samenleving die we willen, en daar zie ik de opiniestukken nog niet over voorbijflitsen op LinkedIn. Welke samenleving krijgen we als we voor AI gaan?

Zeggen dat AI – net als kerncentrales voornamelijk compatibel met gecentraliseerde macht bij overheden en bedrijven – gebruikt kan worden in het leesonderwijs doet iets met ons allemaal, zelfs als er op geen enkele school AI wordt gebruikt in het leesonderwijs.

Het zegt dat lezen, iets wat mensen al duizenden jaren doen en tot voor kort ook veel, vaak en graag deden, door technologie opgelost kan worden. Diezelfde technologie die de problemen veroorzaakt heeft. Nein danke!

English

The release of the Pisa-rapport is a news moment alike Eurovision or the World Cup soccer. Even before the release, people were writing columns about how we shouldn't take te results too seriously, and I could not open LinkedIn this week without encountering a new take.

Of course, teachers are guilty of these bad results. They should just teach better, focus more on knowledge, or on reading enjoyment, or, wrote two experts in Belgium, female teachers are to blame! Even though women read more than men...

Teachers, it is always us who need to get to work, teaching students about healthy breakfast, biking safely, or singing the national anthem. And we do, yesterday I spent a lesson reading with my grade 7. But maybe the rest of society can also help out?

If you think reading is important, read. Stow away your iPhone and buy some book, or even better, get them at a library. Give your books away, swap them. Look around your book shelfs and find a book to gift. What is a better compliment than 'I read this book and I thought of you' or 'I thought you'd really like this one'?

But not everyone sees the solution for the reading crisis on the book shelfs. AI-influencers see the Pisa-results as the proof that AI should be integrated into lessons. If kids are stuggling, let them use AI. Summarizing a text, interpreting poetry. ChatGPT can do it, and then it will be easier, quicker, and more fun.

These type of remarks have effects that go depper than teachers (of students) who now think: ah, chill, reaching with AI!

Technology shapes society even before it is in use, wrote political scientist Langdon Winner in 1980 in his influential essay Do Artifacts Have Politics? It is not about whether technology is inherently good or bad, or used in a good or bad way. No, we have to consider ‘whether a given device might have been designed and built in such a way that it produces a set of consequences logically and temporally prior to any of its professed uses’.

Winner compares nuclear power with solar panels. Both are clean in the sense that they don't exert CO_2. However each creates a differently shaped society. A nuclear power plant must be governed by experts, maintained and secured. This must be managed by either the government or a large corporation. Solar power on the other hand fits local and collaboratieve organization. A neighborhood can decide to buy solar panels, share the energy and the costs. A neighborhood can't run their own powerplant. Technology has a very different influence on society; one with only nuclear power would be organized very differently than one entirely dependent on solar.

This is why a choice for a technoloy also a choice for the society we want, and that is not a topic that I see a lot of posts on on LinkedIn. What society will we get when we go all in on AI?

Arguing that AI–just like nuclear power mainly compatible with centralized power for companies and government–can be used in reading education, does something to all of use, even if no school will even use it.

It tells us that reading, something which people have been doing for thousands of years, often and happily, can be solved by technology. That same technology that created the issues in the first place. Nein danke!