AI in week 21

We zijn over de helft van Mei Social Vrij, hoezee! Wel een beetje balen dat ik nu geen aandacht heb kunnen vragen voor The Firewall, maar misschien heb je dat al wel langs zien komen...

Anders bij deze.

The Firewall is een supercool nieuw initiatief van Follow The Money-oprichter Eric Smit, ik tipte twee weken terug al een podcast met hem, maar nu mag ik zeggen dat ik zelf ook een ambassadeur ben! Dat doe ik omdat ik graag wat wil doen tegen Big Tech, en omdat ik echt geloof dat dit wat wordt. Met FtM heeft Eric Smit natuurlijk al laten zien dat het kan lukken om echt goede onderzoeksjournalistiek te crowdfunden, dat gaan we nu nog eens overdoen, maar dan naast de journalistieke tak ook met een juridische tak, die de bedrijven echt gaat aanpakken, zoals met onze rechtszaak tegen de overheid omtrent DigiD (binnen twee weken is de uitspraak). Doe je ook mee?! We hebben in de eerste week al 8 ton binnengeharkt, dus we gaan als de brandweer.

Winnaars van het boekje Fining Academia maak ik volgende week bekend; ik heb zoveel leuke reacties gehad dat ik nog moet kiezen. Je kan in theorie mijn leven dus nog moeilijker (maar ook leuker) maken door nog een paper-tip te delen! Ik zit donderdag lang in de trein, dan maak ik de selectie.

Leestips!

Ook nog een paar andere fijne leestips voor wie het scrollvrije leven nog volhoudt! Echt de moeite waard, want op LinkedIn lees je dus ook posts die voortkomen uit, aldus Rest of the world:

a unique industry of low-paid and AI-assisted offshore workers producing content for executives and so-called thought leaders on LinkedIn

Lees dus liever wat anders! Zoals deze uit Trouw over datawetenschapper Robin Pocornie, over de intersectie van de digitale en de echte wereld:

Het probleem, zo vindt Pocornie, is dat er al geen erkenning is voor discriminatie buiten technologie om. “Laat staan dat die in technologie goed uitgesloten kan worden.”

Heb je geen zin om alle 500 pagina's van Empire of AI te lezen? Snap ik best, al vond ik het een regelrechte pageturner. Kijk dan deze 15 mins! Kijk zo spaart Hermans je eens tijd in plaats van dat het tijd kost om die hele nieuwsbrief te lezen...!

En dan nog deze over de impact van AI. Veel metingen die in kaart brengen of AI werkt (waar die al gedaan worden dan) concentreren zich op tijdswinst, maar dat is veel te beperkt, beargumenteert Our AI Collective op hun blog:

Productivity figures rarely account for the full lifetime cost of technology or the opportunity cost of what else could have been funded.

Niet over AI, maar wel schitterend mooi, dit stuk in de Times of India over vriendschappen in je volwassen leven.

However, somewhere between “Let’s catch up soon” and “Sorry, life has been hectic”, adult friendship became one of the most emotionally significant and least discussed losses of modern life.

Verbroken liefdesrelaties daar hebben we rituelen voor, en kunst over, maar over vriendschap haast niks en dat doet pijn.

Romantic heartbreak has an elaborate infrastructure. There are films for it. Songs for it. Poetry, rituals, sympathy, advice columns, entire industries dedicated to helping people metabolise romantic loss.

Friendship grief, however, remains oddly invisible.

Ik moest hierbij allereerst denken aan Ellen Dissanyake, waarover ik van de zomer schreef:

[Dissanyake] schrijft bijvoorbeeld dat kunst nodig is, omdat ze "containers for, molders of, feelings" zijn. Kunst "manipulates the audience's response". En wie herkent dat niet? Een film, een liedje, een schilderij, ze roepen een emotie op!

En ik moest ook denken aan de onlangs overleden Bits of Freedom-oprichter Karin Spaink en haar huwelijk met haar beste vriendin die toen stond te overlijden [[1]] Het was het gebruiken van een bestaand ritueel om vriendschap in te gieten omdat er niks anders was. En beschrijft zo mooi hoe daardoor hun vriendschap na 30 jaar, toch nog verandert:

Ook op andere manieren kreeg onze vriendschap de contouren van een relatie, simpelweg omdat we ons lot hadden verbonden. Chris kon ineens half verliefd naar me kijken; ik pakte te pas en te onpas haar hand en hield haar vaker vast dan tevoren.

[[1]]: Let op, klikken is huilen!

Meer zin om te luisteren dan lezen? Mis dan vriendin Cynthia Liem niet te gast bij Piek van Filosofie in actie.

Ga je op een hele lange fietstocht in het zonnetje? Luister dan de hele BNR's The big five heeft een hele week gewijd aan het verzet tegen social media! Volgende week vrijdag ben ik trouwens zelf te gast bij The Big Five over AI, dus zet BNR op vanaf 10 uur.

Minder computers, meer beter

Ik was weer aan de beurt in de Volkskrant, en in schreef over de Canvas-hack. Maar betere beveiliging is niet de oplossing, lijkt mij. Die hacks gebeuren toch wel, schreef ook NRC, de data is waardevol en AI helpt een handje mee. Liever luisteren? Mijn column bij BNR ging over hetzelfde.

De veiligste data is dus data die we niet verzamelen. En studenten ondersteunen met systemen voor iedere taak is niet "gewoon lekker makkelijk", het debiliseert studenten en berooft ze van de kans om zelf te leren om hun kennis te organiseren.

En ik heb het hier over iets simpels als Canvas dat al uitholt, voor AI geldt dat natuurlijk nog meer, zoals Michał Wieczorek van University College Dublin heel terecht betoogt:

[M]ainstream AI tools will reduce the number and depth of teacher-student interactions, increase the distance between teachers and students, and alienate teachers by transforming their role in the classroom. Thus, these technologies will reduce moral entanglement between students, change teachers’ professional roles and decrease teachers’ sense of responsibility. [nadruk van mij]

Wat een schitterende term! Hij legt uit:

Moral entanglement is the idea that one can become entangled with other entities based on relational features of our personal identity and commitments. 

Jaaaaaa, dat is waar het lesgeven over gaat (en het leven).

Net iets anders van focus, maar ook zo het lezen waard was Micha Wertheim in Volkskrant, hij schreef echt het stuk dat ik had willen schrijven! Hou nou toch eens op met die focus op de manosphere, zegt hij, en het idee dat we daarover met leerlingen in gesprek moeten in de offline wereld. Hoe mooi en redelijk de oproep van ook klinkt, van bijv Merel van Vroonhoven, ook in Volkskrant:

[M]aak de offlinewereld minder eenzaam. It takes a village to raise a child. Een platgeslagen cliché, maar pijnlijk waar. Die village kan niet bestaan uit een magister-melding en een locatie-app, maar vraagt plekken om samen te komen; jongerencentra, verenigingen, cafés. En vooral oprechte aandacht, gesprek.

Natuurlijk moet dit he, dit is goed en belangrijk, los van big tech!

Maar hier speelt ook wat anders, de algoritmes, en de mensen die ze maken. Zoals Joseph Weizenbaum schreef in zijn boek Computer Power and Human Reason in 1976 (over bijzonder onaangename tv-reclames):

These things are not products of anonymous forces. They are products of groups of men who have agreed among themselves that this pollution of the consciousness of the people serves their purpose.

En dan nog even dit

• Heerlijk scherpe column in Trouw over de doodsstrijd van het geschreven woord.
• Vorige week schreef ik over hoe arXiv vanaf nu papers gaat weren met neppe citaties. Nou dat maakt de tongen los op de socials (die ik via de app heb toegestuurd gekregen, I swear dat ik niet zat te scollen!). Ja, schrijven wetenschappers, ik kan toch niet alles gaan lopen te controleren...! Ehm, ja, dat moet wel. Dat moest altijd al, en nu met AI is het opeens nog veel belangrijker. Fijn dus dat er consequenties aan acties zitten. En natuurlijk hoef je als auteur niet alle papers te lezen zoals iemand begon te overdrijven, maar je kan best wat checken (dat kan ook met ouderwetse niet-AI software) en systematisch met je co-auteurs samenwerken, bijv. met een bib-manager. Het deed met denken aan David Cameron, die in 2010 zei over roofkunst "What tends to happen with these questions is that if you say yes to one, you suddenly find the British Museum would be empty!" "but we stole many things" schreef ik daar toen bij op Twitter. Dat geldt hier ook. We komen er nu (zeker als betas) achter hoe belangrijk het is om precies te zijn in citaties. Dat we dat jarenlang slordig hebben gedaan, omdat het er niet echt toe deed, is geen argument om nu niks te doen.
• En over onderzoek gesproken! Heel heel goed stuk over hoogbegaafdheid van Frans van Heest op zijn nieuwe blog Onderwijs & Wetenschap. Het stuk is niet per se het lezen waard tenzij je veel van hoogbegaafdheid wilt weten, maar het is wel het becomplimenteren waard, omdat het een excellent voorbeeld is van wetenschappelijke communicatie is heldere toon. Mensen denken zus, maar het is eigenlijk zo, en dit is hoe we dat weten. Meer van dit please (helaas geen donatieknop anders had ik wat overgemaakt)

Events

• Vrijdag 5 juni zit ik in een panel over de toekomst van peer review op de TU/e
• Dinsdag 30 juni ben ik de gast in Pakhuis De Zwijger op een avond over, gezellig, Peter Thiel

Slecht nieuws

Is het einde in zicht voor de stad New Orleans? Onderzoek zegt van wel, en raadt aan nu te beginnen met mensen verhuizen omdat de stad op het einde van deze eeuw volledig door de zee verzwolgen zal zijn.

Had ik het twee weken geleden nog over slechte persvrijheid, vertrouwen in de politiek in Nederland is ook op een historisch dieptepunt, maar een op de vier Nederlanders heeft veel vertrouwen in de politiek. What could possibly go wrong met deze combinatie van feiten...?

Smart glasses, hebben we ze een paar jaar terug nog de wereld uit ge-Bucklered, ze zijn er weer, en wie heeft er het meeste last van? Vrouwen, natuurlijk!

Women leaving the beach, going into a shop, or simply standing outside are now being approached by men usually wearing Meta's Ray-Bans, the company's "smart" or "AI" glasses, often in order to film the women's responses to casual questions or pick-up lines without their knowledge or consent.

En dan nog een tip van mijn lieve man (het is nu al zo ver dat hij mij tips mailt als "koren op mijn molen"), van onderzoekers van Microsoft. Zij laten zien dat als je een AI-agent gebruikt om documenten te lezen en schrijven, dat die documenten dan vervuild raken:

Our large-scale experiment with 19 LLMs reveals that current models degrade documents during delegation: even frontier models (Gemini 3.1 Pro, Claude 4.6 Opus, GPT 5.4) corrupt an average of 25% of document content by the end of long workflows, with other models failing more severely. 

Goed nieuws

Heel veel goed nieuws deze week! Ten eerste komt er in Nederland een wet die organisaties boven de 100 medewerkers gaat verplichten inzicht te geven in salarissen! Dat is goed tegen de loonkloof tussen vrouwen en mannen, maar net zo goed op andere vlakken (mensen met een grote mond versus mensen die minder timide zijn).

Gebruik je net als ik Ghost voor je site of nieuwsbrief? Je kan sinds kort in de browser je eigen template aanpassen! Superhandig, dan hoef je geen code injection meer te gebruiken voor kleine fixes, zoals ik deed voor die leuke roze ankertjes achter mijn headers.

Ik schreef er toen dus over, maar het is zo empowering om zelf wat aan je website te hacken, al is het maar iets kleins.

Intermezzo slecht nieuws, sorry!

Zelf de baas zijn over de digitale wereld is het tegenovergestelde van overgeleverd zijn aan big tech. Dat kwam ik van de week, ongevraagd, tegen. Ik was onderzoek aan het doen naar Byung Chul Han, en er is bijzonder weinig videomateriaal van hem online te vinden. Maar, hoera, ik vond er eentje. Klikken op eigen risico, want je krijgt niet Han's stem, maar een auto-dubbed versie!

Dat is blijkbaar iets nieuws op YouTube (ik kom daar nooit, dus ik was tamelijk verrast!). Wat een ontmenselijking om een speech in een nepstem te horen. Moest ik zelf gaan zoeken naar het knopje om het te veranderen (tip: het zit onder Audio Track).

En dan kan je zeggen: who cares? Maar ik care. Ik wil geen nepstem! Ik wil naar hém luisteren. En ik vind dat labeltje Auto-dubbed wel heel erg klein, ik had het echt niet meteen door. Ik dacht in eerste instantie dat de audio wel echt was, maar niet synchroon liep. De onus van het twijfelen en denken en checken ligt weer bij mij. Bah.

Dan weer verder met goed nieuws!

Ook 'namaak', maar dan wel fijn: plastic van bamboe! Dat werkt, aldus nieuw onderzoek in Nature.

The BM-plastic outperforms most commercial plastics and bioplastics in mechanical and thermo-mechanical metrics while maintaining full biodegradability in soil within 50 days and closed-loop recyclability with 90% retained strength.

Ons paper Against the uncritical adoption of 'AI' technologies in academia is echt officieel uit!

En wij zijn geen roependen in de woestijn meer, de backlash is coming to an universiteit near you. Eric Schmidt, oud topman van Google, werd bijvoorbeeld flink ge-bood toen hij speechte op de University of Arizona. Dat (en ons paper dus) past in een wereldwijde trend van verzet tegen big tech, die Tech Policy heel heel uitgebreid in kaart bracht! Ook het Pew Research Centre komt met hoopvolle cijfers:

Public optimism is low regarding AI’s impact on work. While 73% of AI experts surveyed say AI will have a very or somewhat positive impact on how people do their jobs over the next 20 years, that share drops to 23% among U.S. adults.

Dus als je denkt dat je de enige bent: think again!

En hou je net als ik heel veel van quizzen? Dan wordt het de komende weken genieten, want het nieuwe seizoen van Weet ik veel komt op de buis, dinsdag-, woensdag- en donderdagavond om half 9, en... ik doe weer mee. Dit keer niet in een docentenpanel zoals vorig seizoen, maar als een Maarten van Rossem-achtige sidekick!!

Geniet van je boterham!