Special: Alanis Morissette

Hoezee! De allereerste echte Computer Science, Off Course aflevering is uit (in English!). Allemaal vooraf opgenomen hoor, want ik ben inmiddels lekker met vakantie.

De komende weken dus alleen korte zomerspecials, maar je kan je altijd wenden tot mijn randomgenerator als je nieuwsbrieven wilt bij lezen van de afgelopen jaren!

Ik was afgelopen dinsdag bij Alanis Morissette in het Zuiderpark in Den Haag en het was fantastisch! Wat een vrouw die in een avondvullend programma met ook K's Choice en Krezip het hele veld meekreeg bij haar grootste hits.

Ik ging naar haar concert om twee redenen. Ten eerste omdat ik haar muziek als tiener geweldig vond; ik had iets van 5 bandjes in mijn walkman, waarvan Jagged Little Pill er eentje was. Ik heb haar plaat grijs gedraaid. Verder on in de collectie: The Smashing Pumpkins, The Dire Straits, Green Day, Nirvana en een mixtape die een vriendin voor mij gemaakt had. En toch (en toch en toch en toch...) zou ik mezelf niet snel en met enthousiasme omschrijven als een fan van haar werk. Ik kan daar zelf geen betere reden voor verzinnen dan seksisme, ik ben zo niet gewend aan horen dat vrouwen geweldig zijn, dat ik ergens toch een soort angst voel dat er gezeik op komt als ik zeg dat ik haar muziek heel goed vind. En je hoort haar gewoon ook niet opgehemeld worden op de radio, bijvoorbeeld, je kan nog zoveel platen verkopen, je wordt als vrouw nooit een genie, nooit briljant, nooit genre-defining.

En dat brengt me meteen bij de tweede reden die ook meteen de lange leestip is, het boek We Oughta Know van Andrea Warner. Een geniaal en helaas ook zeer deprimerend boek over de hoogtijdagen van Alanis Morissette, Shania Twain, Celine Dion, en Sarah McLachlan (bij ons in Nederland niet echt bekend geworden).

Ik was nooit naar Alanis Morissette gegaan als ik dat boek niet gelezen had. Het boek gaf me twee dingen.

1) Permissie om Morissette echt geweldig te vinden, want OMG wat heeft die vrouw niet bereikt. Sociale permissie noemde ik dat eerder al in een hele andere context, het idee dat mensen om je heen ook leuk vinden wat jij leuk vindt, of dat ze het leuk vinden dat jij het leuk vindt. Voor The Dire Straits bijvoorbeeld, kreeg ik, voornamelijk van de vaders van vrienden, eindeloze sociale permissie; wow, wat cool dat jij dat leuk vindt, wat bijzonder, wat atypisch. Ik kende geen moeders die Alanis Morissette geweldig vonden, en al hadden ze dat wel gedaan, dan stonden ze daar alleen voor en was dat, in tegenstelling tot mannelijke artiesten, niet een gevoel dat op radio of tv geëchood werd. Ja ze heeft dan wel 5 grammy's gewonnen Jagged Little Pill is een van de best verkochten debuutplaten allertijden, maar is het goed, je weet wel, met een hoofdletter G?

2) Het boek biedt ook een beter begrip van de extreem seksistische dynamiek in de popmuziek. Natuurlijk weet je het al, maar het zo weer eens lezen maakt het nog veel duidelijker. Warner begint met een anekdote waarover ik eerder schreef, dat Jann Wenner van Rolling Stone een boek schreef over de meeste geniale 7 gitaristen en dat het allemaal mannen waren, want ja:

Insofar as the women, just none of them were as articulate enough on this intellectual level

Door mezelf niet vol als Alanis-fan te gedragen, draag ook ik eraan bij, dus na dit boek dacht ik: ik moet naar dat concert anders ben ik onderdeel van het probleem (lange justification voor een goed avondje uit, I know)

Maar zijn vrouwen nu echt zo goed als mannen? Tweede (hele korte) leestip in dit kader is nog Why Have There Been No Great Women Artists van Linda Nochlin.

Nochlin beargumenteert op hele pijnlijke wijze dat vrouwen misschien inderdaad niet zo goed zijn (al gaat haar boek over kunstenaars en niet over muzikanten) Zoveel werkt hun tegen, schrijft ze terecht, natuurlijk zijn ze gewoon niet zo goed. Zo mochten vrouwen heel lang niet naar de kunstacademie en toen dat wel mocht, mochten ze nog steeds geen naaktmodellen tekenen (hetgeen nodig was om echt goed te oefenen hoe je een lichaam afbeeldt). Ze werden niet aangemoedigd om kunst te maken, en deden ze het wel dan boeide het niemand:

Deprived of encouragements, educational facilities, and rewards it is almost incredible that a certain women did persevere and seek a profession in the arts

Ook dat is denk ik vreselijk waar, en Nochlin adviseert dan ook om juist niet de weinige vrouwen die we hebben op een al te hoog voetstuk te zetten. Dat leidt namelijk juist af van de systematische problemen, en dan het feit dat zonder de juiste toegang en waardering vrouwen ook niet zo goed worden. Het doet pijn om dat te lezen, en je wilt roepen: "nee Linda, we zijn wel net zo goed" maar het eerlijke antwoord is ook dat dat lang niet vaak genoeg waar is. En wie dat wel is, zien we aan een rijk palet aan vrouwen van Dolly Parton tot Madonna, Yoko Ono of Sister Rosetta Thorpe, wordt niet serieus genomen, niet opgenomen in lijstjes, en raakt vroeg of laat in de vergetelheid. Of in de visuele kunst: Mondriaan, Warhol, Dali, we kennen ze allemaal Georgia O'Keeffe, vorig jaar nog in de zomerspecial, in haar tijd wereldberoemd en overal aanwezig, is lang zo'n naam niet.

Dus, het beste dat we kunnen doen behalve vrouwen aanmoedigen is hun spullen kopen en de hemel in prijzen. Vind je het goed, koop het, raadt het aan, en bovenal: noem het geniaal en articulerend op een intellectueel niveau, desnoods! Praat over niets anders dan alle vrouwen waarvan je fan bent, over mannen horen wel al genoeg.

Heb je zelf geen idee wie je moet ophemelen? Begin dan Carole King, veel te onbekend als je het mij vraagt!

Geniet van je boterham!