Onderwijsblad: Ik wil horen of ze het saai vonden

AI. Het verandert niet alleen het leven van leerlingen die geen verslag meer zelf hoeven te maken, maar ook dat van docenten. Nakijken? Dat is verleden tijd! Het kan met AI, en dat is, volgens enthousiaste docenten "de bom". Nou dat moet dan een landmijn zijn, die jaren later de bodem nog onveilig maakt.

De nadelen van nakijken met AI zijn inmiddels overbekend: bias, financiële en milieu-kosten enzovoorts.

Maar belangrijker is het uithollen van de pedagogische relatie tussen docent en leerling. In het voorbeeld dat Volkskrant aanhaalt, kan de docent niet alleen nakijken, maar ook zien hoe lang een leerling gewerkt heeft, wanneer en of ze nog andere browsertabjes open hadden staan. Dan hou je tijd over voor de inhoud, zeggen de docenten.

De inhoud? Hoezo de inhoud? Inhoud wordt hier ongezegd gelijkgesteld aan vakinhoud. Maar bekijken of een leerling zijn huiswerk gemaakt heeft, en waarom wel of niet, is ook de inhoud. Ik wil een leerling ook leren om verantwoordelijkheid te nemen, om te zeggen: juf, ik heb het niet gedaan. Ik wil horen of ze het saai vonden, of te veel, of dat ze nog drie andere deadlines hadden deze week. Een rondje wie heeft zijn huiswerk gedaan, of een vlotte quiz om dat te testen hoort erbij, en het geeft leerlingen ook de kans om gezien te worden, in hun kunde, in hun onzekerheid of in hun stress. Zelfs als je alleen maar om vakinhoud gaat, er zo'n vorm van maken creëert een relatie waarop lesgeven makkelijker wordt.

Het doorslaggevende argument dat steeds te berde gebracht wordt is het besparen van tijd. Nakijken kost zoveel tijd, en AI kan daarbij helpen. Maar is dat geen hele maffe uitspraak voor mensen die voor het overgrote deel in loondienst zijn? Als jij te veel werk krijgt, dan is dat geen probleem tussen jou en de leerling, maar tussen jou en je leidinggevende, die heeft jou te veel te doen, werk dat veel tijd kost maar niet zinnig voelt.

Al dat nakijken (102 toetsen per jaar), is dat eigenlijk wel zo zinvol? Als het zoveel werk en stress oplevert, aan beide kanten, kan dat niet eens wat minder, of anders?

Daar zit het allergrootste gevaar van AI, niet dat AI op de stoel van de leraar gaat zitten, maar dat de AI de rol van de vakbond (die er al niet al te best voorstaat) overneemt. In plaats van collectieve actie tegen de overweldigende nakijkdruk kiezen docenten voor een individuele oplossing van hùn prive-probleem. Case closed, ik hoef niet meer na te kijken, maar leerlingen blijven cijferdruk ervaren en worden nog minder gezien en serieus worden genomen.